20 nov. 2017




                       20 de novembro


PREÁMBULO
Considerando que os pobos das Nacións Unidas han reafirmado na Carta a súa fe nos dereitos fundamentais do home e na dignidade e o valor da persoa humana, e a súa determinación de promover o progreso social e elevar o nivel de vida dentro dun concepto máis amplo da liberdade,
Considerando que as Nacións Unidas han proclamado na Declaración Universal de Dereitos Humanos que toda persoa ten todos os dereitos e liberdades enunciados nela, sen distinción algunha de raza, cor, sexo, idioma, opinión política ou de calquera outra índole, orixe nacional ou social, posición económica, nacemento ou calquera outra condición,
Considerando que o neno, pola súa falta de madurez física e mental, necesita protección e coidado especiais, incluso a debida protección legal, tanto antes como despois do nacemento,
Considerando que a necesidade desa protección especial foi enunciada na Declaración de Xenebra de 1924 sobre os Dereitos do Neno e recoñecida na Declaración Universal de Dereitos Humanos e nos convenios constitutivos dos organismos especializados e das organizacións internacionais que se interesan no benestar do neno,
Considerando que a humanidade debe ao neno o mellor que pode darlle,
A Asemblea Xeral,
Proclama a presente Declaración dos Dereitos do Neno a fin de que este poida ter unha infancia feliz e gozar, na súa propio ben e en ben da sociedade, dos dereitos e liberdades que nela enúncianse e insta os pais, aos homes e mulleres individualmente e ás organizacións particulares, autoridades locais e gobernos nacionais a que recoñezan eses dereitos e loiten polo seu observancia con medidas lexislativas e doutra índole adoptadas progresivamente en conformidade cos seguintes principios:
Principio 1
O neno gozará de todos os dereitos enunciados nesta Declaración. Estes dereitos serán recoñecidos a todos os nenos sen excepción algunha nin distinción ou discriminación por motivos de raza, cor, sexo, idioma, relixión,
opinións políticas ou doutra índole, orixe nacional ou social, posición económica, nacemento ou outra condición, xa sexa do propio neno ou da súa familia.
Principio 2
O neno gozará dunha protección especial e dispoñerá de oportunidades e servizos, dispensado todo iso pola lei e por outros medios, para que poida desenvolverse física, mental, moral, espiritual e socialmente en forma saudable e normal, así como en condicións de liberdade e dignidade. Ao promulgar leis con este fin, a consideración fundamental a que se atenderá será o interese superior do neno.
Principio 3
O neno ten dereito desde o seu nacemento a un nome e a unha nacionalidade.
Principio 4
O neno debe gozar dos beneficios da seguridade social. Terá dereito a crecer e desenvolverse en boa saúde; con este fin deberán proporcionarse, tanto a el como á súa nai, coidados especiais, mesmo atención prenatal e postnatal. O neno terá dereito a gozar de alimentación, vivenda, recreo e servizos médicos adecuados.
Principio 5
O neno física ou mentalmente impedido ou que sufra algún impedimento social debe recibir o tratamento, a educación e o coidado especiais que require o seu caso particular.

Principio 6
O neno, para o pleno e armonioso desenvolvemento da súa personalidade, necesita amor e comprensión. Sempre que sexa posible, deberá crecer ao amparo e baixo a responsabilidade dos seus pais e, en todo caso, nun ambiente de afecto e de seguridade moral e material; salvo circunstancias excepcionais, non deberá separarse ao neno de pouca idade da súa nai. A sociedade e as autoridades públicas terán a obrigación de coidar especialmente aos nenos sen familia ou que carezan de medios adecuados de subsistencia. Para o mantemento dos fillos de familias numerosas convén conceder subsidios estatais ou doutra índole.
Principio 7
O neno ten dereito a recibir educación, que será gratuíta e obrigatoria polo menos nas etapas elementais. Daráselle unha educación que favoreza a súa cultura xeral e permítalle, en condicións de igualdade de oportunidades, desenvolver as súas aptitudes e o seu xuízo individual, o seu sentido de responsabilidade moral e social, e chegar a ser un membro útil da sociedade.
O interese superior do neno debe ser o principio reitor de quen ten a responsabilidade da súa educación e orientación; dita responsabilidade incumbe, en primeiro termo, aos seus pais.
O neno debe gozar plenamente de xogos e recreacións, os cales deben estar orientados cara aos fins perseguidos pola educación; a sociedade e as autoridades públicas esforzaranse por promover o goce deste dereito.
Principio 8
O neno debe, en todas as circunstancias, figurar entre os primeiros que reciban protección e socorro.
Principio 9
O neno debe ser protexido contra toda forma de abandono, crueldade e explotación. Non será obxecto de ningún tipo de trata.
Non deberá permitirse ao neno traballar antes dunha idade mínima adecuada; en ningún caso dedicaráselle nin se lle permitirá que se dedique a ocupación ou emprego algún que poida prexudicar a súa saúde ou a súa educación ou impedir o seu desenvolvemento físico, mental ou moral.
Principio 10
O neno debe ser protexido contra as prácticas que poidan fomentar a discriminación racial, relixiosa ou de calquera outra índole. Debe ser educado nun espírito de comprensión, tolerancia, amizade entre os pobos, paz e fraternidade universal, e con plena conciencia de que debe consagrar as súas enerxías e aptitudes ao servizo dos seus semellantes.


30 oct. 2017



                           
Samhain é como se di “novembro” en gaélico. Na antiga Irlanda, este tempo marcaba o final do verán e o inicio do inverno. A véspera do Samhain, pola noite, dicíase que os espíritos dos mortos volvían para atoparse cos vivos, o que moitos séculos despois daría lugar ao que hoxe coñecemos como Halloween. 



Unha música recomendada para estas datas de Samaín e Defuntos é o poema sinfónico “Danse Macabre” opus 40 do compositor francés Camille Saint-Saëns. 
Composta en 1874 e baseada nun poema de Henri Cazalis recreando a antiga superstición da Danza da Morte. É unha das composicións máis populares do seu autor, foi estreada  en París en xaneiro do ano seguinte e con relativo exito polo novo dos seus efectos sonoros que veñen dados polo uso do tritono chamado “diabolus in música” ou “mi contra fa” e prohibido o seu uso pola igrexa xa que deste acorde era do que se servía Satán para entrar nos homes por medio da música e a súa interpretación era duramente castigada, como calquera outra invocación ao maligno.


A música de Saint-Saëns non se adapta ás suxestións demoníacas habituais, senón que toma o paso da reinterpretación orixinal para buscar a "quintaesencia" nunha instrumentación pegadiza e enérxica.
A orquestración está composta por unha sección de vento (flautin, frautas, oboes, clarinetes, fagotes e trompetas a dúas, catro trompas, tres trombóns e unha tuba), unha de percusión ( 3 timbales Re, A, Sol, xilófono, bombo, pratos e triángulo) e outra de corda  violíns I e II, violas, violoncelos e contrabaixos, arpa e un solista que executa un obbligato de violin cuxo instrumento vai afinado con scordatura.
Unha guia para poñernos en situación e que pode facilitar a escóita da obra pode ser a seguinte:
Estamos nun cemiterio, o vento golpea contra as lápidas. É medianoite e no  reloxo comezan a soar as doce badaladas
A morte,  está alerta, chegou o seu momento e fai a súa aparición cun tema sarcástico no que  o violín soa coma se estivéseno afinando, acaba de dar o sinal do comezo deste baile prohibido, no que, coma se dunha rolda tratásese, todos os mortos están convidados.
Chegan os primeiros invitados ao baile, os mortos que saíron das súas tumbas e bailan en resposta á invitación da morte.  Vai ser ela, co seu papel preponderante, a que guíe esta danza cunha  melancólica melodía a ritmo de vals 
Aos poucos chegan mais convidados  e a música vai tomando cada vez máis forza na diabolica danza
O ímpeto dos bailaríns chega a tal punto, que os esqueletos dos mortos chocan uns con outros nun crujir de ósos.
A danza vólvese cada vez máis e máis intensa ata a apoteose final, nun cada vez mais  desenfreado baile
De súpeto  os mortos abandonan a rolda, volven á súa tumba á que foxen a fume de carozo  e de súpeto co canto do galo chega a calma con todos os mortos  xa  nas súas tumbas, escoitamos por última vez interpretar á morte (o violín) a súa melodía.
A festa acabou.
*hai moitas versións na rede para escoller

15 oct. 2017

Pero, que é o pergamiño Vindel?
O 26 de setembro chegou a Vigo, o seu verdadeiro lar, o manuscrito que contén o cancioneiriño do gran poeta do século XIII Martín Codax




XESÚS ALONSO MONTERO * 
ACADÉMICO DA RAG 

O martes, día 26 de setembro, chegou a Vigo, o seu verdadeiro lar, procedente dos Estados Unidos, un venerable manuscrito do século XIV que vai ser exposto no Museo do Mar de Galicia desde hoxe ata marzo do 2018. Se se promociona a súa presenza entre nós coa pericia condigna e se organizan as visitas didácticas cos criterios axeitados, podemos poñer a man no lume de que o Pergamiño Vindel (O Vindel por antonomasia), vai concitar unha peregrinatio cultural de milleiros e milleiros de persoas que regresarán, confortadas, coa idea de teren contemplado unha das grandes alfaias do patrimonio literario galego (galego e europeo).

Trátase do manuscrito que contén o cancioneiriño do gran poeta do século XIII Martín Codax: as súas deliciosas sete cantigas de amigo, as sete cancións postas na boca dunha mociña namorada («amiga») que agarda, coitada, a chegada do seu namorado («amigo»). É como unha noveliña de amor en sete secuencias, que debería ser filmada. Vigo, o topónimo Vigo, aparece mencionado, nos 98 versos do cancioneiriño, 21 veces, o que ten feito pensar aos estudosos que o autor deste prodixioso relato poético, Martín Codax, ou era de Vigo ou tivera relación estreita con Vigo, daquela unha viliña. Os eruditos de fins do século XIX coñecían estas sete cantigas por figuraren en dous dos tres Cancioneiros que recollen a nosa lírica medieval profana: O Cancioneiro da Vaticana e o Cancioneiro de Colocci-Brancuti, denominado, desde 1924, Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa (adquirírao Portugal nese ano). Moitos eruditos e algúns dos mellores letraferidos europeos percibían que Martín Codax era unha das voces máis orixinais e delicadas da nosa poesía medieval: quizais un dos capítulos máis fermosos da lírica europea da Idade Media: un capítulo, por exemplo, no que a amiga, a namorada, no seu desespero, interpela ás ondas do mar -«do mar de Vigo»- preguntándolles polo paradeiro do seu «amigo», do seu namorado.


Aquí as causas, en 1914, un libreiro madrileño non leigo en bibliografía medieval, Pedro Vindel (1895-1921), bateu cun códice do século XIV que contiña un texto de Cicerón de non especial interese (De officiis), texto encadernado cun pergamiño de vitela (de xuvenca) no que figuraban unha presa de versos coa súa notación musical. Vindel, aínda non sendo paleógrafo nin medievalista, tiña olfacto de bo anticuario e supuxo que aquel achado podía ser un tesouro literario-musical. Pedro Vindel, ademais de supoñer ben, consultou en Madrid a un experto, ao noso paisano Víctor Said Armesto (1871-1914), que foi o primeiro catedrático universitario de Literatura medieval galego-portuguesa.

O tesouro consistía nas sete cantigas de Martín Codax xa coñecidas, consignadas na mesma orde dos dous cancioneiros citados. Agora ben, por primeira vez eses textos, que naceron como «cantigas», como cancións (letra e música), deixaron de ser poemas para volveren a ser o que foran no século XIII: cantigas. Eran os primeiros textos de lírica profana que nos chegaban completos, non desprovistos da música. En efecto, os textos do Pergamiño Vindel puñan nas nosas mans as sete composicións (agás a sexta) na súa feitura orixinal: o texto literario co texto musical. Era unha revolución na historia da transmisión da nosa lírica medieval. Entre as novidades, despois da notación musical, había unha de especial importancia: o Vindel ofrecía aos filólogos as grafías -ll (para elle) e -nn- (para eñe), que respondían aos usos tradicionais da escrita galega), e non -lh- e -nh-, das normas portuguesizantes dos Cancioneiros mencionados. En canto á música -a gran novidade- terían que pasar moitas décadas para que o investigador estadounidense Harvey L. Sharrer, atopase, na Torre do Tombo (Lisboa), en 1990, fragmentos con música de sete cantigas de amor de Don Dinís, o Rei poeta.

Case oitenta anos antes, en febreiro de 1914, o benemérito Pedro Vindel, oídas as observacións de Said Armesto, deu noticia, na revista Arte Español, do seu extraordinario achado, noticia que asina cun desconcertante criptónimo anagramático: L. D'Orvenipe. Meses despois, en decembro dese ano, publica, xa co seu nome, Las siete / canciones de amor / Poema musical del siglo XII / Publícase en facsímil, ahora por primera vez, / con algunas notas recopiladas por Pedro Vindel (o do XII, por XIII, é lapsus do editor). Desde esta data, o Vindel foi cobizado por filólogos e bibliófilos e codiciado polos mercaderes literarios, hispanos ou foráneos. En outubro de 1918, o libreiro Vindel vendeu a Rafael Mitjana, musicólogo, o valiosísimo Pergamiño por seis mil pesetas: «El documento de más valor histórico-literario de cuantos he tenido». Non deron froito as xestións feitas por dona Emilia Pardo Bazán para que aquel tesouro poético-musical e filolóxico non emigrase. Emigrou a Upsala (Suecia), onde residía o musicólogo catalán, e logo, durante catro décadas, o Vindel estivo fóra do alcance mesmo dos investigadores. Foi no ano 1977 cando a The Morgan Library de Nova York o mercou, e alí está desde ese ano, e foi hai dúas semanas cando as autoridades desta institución o entregaron, en préstamo, a don Salustiano Mato, reitor da Universidade de Vigo, e a don Román Rodríguez, conselleiro de Educación e Cultura. Desde hai algún tempo, as xestións directas e indirectas ante a Morgan de determinadas persoas, (nomeadamente o doutor Cipriano Jiménez e a profesora Camiño Noia), fixeron posible que o Vindel, o valiosísimo e celebérrimo Vindel, volvese, aínda que por pouco tempo, á beira da ría que foi escenario da historia amorosa contada no XIII polo segrel Martín Codax. Dentro de seis meses, o peregrinante Pergamiño retornará ao exilio.

Xesús Alonso Montero é ensaísta, sociolingüista, poeta e conferenciante galego, catedrático de Literatura galega e membro da Real Academia Galega e do Consello da Cultura Galega.

Artigo publicado no xornal “La Voz de Galicia”



16 sept. 2017

De novo convosco



Música do outono

Oio unha música
doce e triste.
Son as follas secas
que cantan,
é o aire canso
que canta.
son os froitos maduros
que cantan.
Nos granadeiros
ri a granada
unha risa colorada.
Nas figueiras
rin os figos
unha risa engurrada.
Oio unha música
doce e triste.
É o outono que canta. 
                           


                                                                   (Alicia Morel)